ေဂါက္ေရာဂါ

က်န္းမာေရး ေဂါက္ေရာဂါ
- by ေဒါက္တာ ေအးမင္းထူး

ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုငင္ံမွာ ေခတ္စားေနတဲ႔ ေဂါက္ေရာဂါ။ ကြ်န္ေတာ္သတိထားမိေသလာက္ ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုငင္ံက လူနာေတြဟာ လက္ျဖစ္ျဖစ္၊ ေျေခထာက္ျဖစ္ျဖစ္၊ နာၿပီဆုိတာနဲ႔ ေဂါက္ေရာဂါကို လက္ညုိးထိုးတတ္ၾကတယ္။ ဆရာဝန္က နံမည္ တပ္သလား၊ လူနာက သူ႔ဖာသာ အမည္တပ္လိုက္သလားမသိ။ နာၿပီဆိုတာ နဲ႔ တရားခံက ေဂါက္ပဲ။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အျမမင္ွားေနတာက ေဂါက္ေရာဂါနဲ႔ က်ီးေပါင္းေရာဂါ ကို အတူတူထင္ေနၾကတာပဲ။ ေဂါက္ေရာဂါကို အဂၤလိပ္လို (Gout) လို႔ ေခၚၾကၿပီး က်ီးေပါင္းကိုေတာ့ (Ankylosing spondylitis) လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဂါက္ေရာဂါ နဲ႔ က်ီးေပါင္းဟာ သပ္သပ္စီျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတစ္ပါတ္ လူနာေအခၚ ေကာက္ ဆိုတဲ႔ (Gout) ေရာဂါ ေအၾကာင္းကို ေဖာ္ျေပပးလိုက္ပါတယ္။ Gout ကိုျမန္မာေတြက တို္ရကိုက္ကူးခ်ၿပီး အလြယ္ ေဂါက္ေရာဂါ လို႔ေခၚၾကပါတယ္။ စကားလံုးေမြးစားတယ္ေျပာရမွာေပါ့။ Richman’s diseases ခ်မ္းသာတဲ႔ လူနာေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္ဆို ေပမယ့္ မမွန္ပါဘူး။ ျမန္မာႏိုငင္ံ မွာလဲ အျဖစ္မ်ားတယ္။ေအမရိကား မွာ လူဦးေရ၏ ၂ ရာခုိင္ႏႈန္းက ေဂါက္ေရာဂါ ခံစားေနရပါတယ္။ လူျဖဴထက္ လူမည္းမွာ ပိုအျဖစ္မ်ားတယ္။ အမ်ိဴး သားေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဂါက္ေရာဂါ ျဖ္ရစတဲ႔ ေအၾကာင္း မွန္ကို မသိရွိေရသးေပမယ့္ ေသြးတြင္း ယူရစ္ အက္ဆစ္ (Uric acid) မ်ားျခင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေေနၾကာင္း ၁၈၄၈ မွာ စတင္ေတြ႔ရွိခဲ႔တယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ယူရစ္ အက္ဆစ္ မ်ားလာရင္ ေက်ာက္ကပ္ က စြန္႔ထုတ္ေပးရပါတယ္။ လံုေလာက္ေအာင္ မစြန္႔ထုတ္ႏိုင္တဲ႔ အခါ ေသြးထဲမွာ ယူရစ္ အက္ဆစ္ေတြမ်ားလာ မယ္။ ၾကာလာတဲ႔ အခါ ယူရိတ္ဓါတ္ (Urate) တစ္မ်ိဳးဟာ ခႏၶာကိုယ္ အစစ္ထဲ ဝင္ေရာက္ ၿပီး ဒုကၡေပးပါေတာ့တယ္။ ေဂါက္ေရာ ဂါ ရဲ ႔ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ေက်ာက္ကပ္ မွလံုေလာက္ေအာင္ စြန္႔ထုတ္ေပးႏိုင္ျခင္းမရွိလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခါတ္ရစံ ခႏၶာကိုယ္ မွ မတန္တဆ ထုတ္ေပးတဲ႔ အခါလဲ ေဂါက္ ေရာဂါ ျဖစ္တတ္ပါေသးတယ္။ ေဂါက္ ထလာရင္ ျဖစ္တဲ႔ေနရာ က မခံမရပ္ႏိုင္ေအာင္ နာက်လင္ာတတ္ပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေျခမ ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားၿပီး ညအိပ္ေနရင္း မခံမရပ္ႏိုင္ေအာင္ နာလာတတ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ ႔ဆိုရင္ အဝတ္နဲ႔ ထိမိတာေတာင္ မခံႏိုဘင္ူး။ ေစာင္ျခံဳရလင္ည္း ေစာနင္ဲ႔ ပြတ္မိရနင္ာတတ္ျပန္တယ္။ ျဖစ္တဲ႔ေနရာက ပူမယ္၊ နာမယ္၊ နီမယ္၊ ေရာမင္ယ္။ တစ္ခါ ျဖ္ရစင္ ရက္သတၱပါတ္ တစ္ပါတ္ ႏွစ္ပါတ္ အစရွိသျဖင့္ ၾကာတတ္ၿပီး ေပ်ာက္သြားတတ္တယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ recurrent ျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။ အသက္ေလးဆယ္ေက်ာ္အရြယ္ အမ်ဳိးသားေတြ အျဖစ္မ်ားၿပီး အမ်ိဳးသမီးေတြ ကအသက္ငါးဆယ္ေက်ာ္ ေသြးဆံုးၿပီးခ်ိန္မွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဆရာဝန္အမ်ားစုဟာ ေဂါက္ေရာဂါ အတြက္ ေသြးတြင္း ယူရစ္ အက္ဆစ္ ကို စစ္တတ္ၾကပါတယ္။ ထူးဆန္းတာ တစ္ခုက ေဂါက္ေရာဂါ ေထနတဲ႔ လူနာအမ်ားစုကို စစ္ၾကည့္လိုက္တဲ႔ အခါ ေသြးတြင္း ယူရစ္ အက္ဆစ္ ပမာဏဟာ ပံုမွန္ေလာက္သာ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ယူရစ္ အက္ဆစ္ ပံုမွန္ ျဖစ္တုိင္းလဲ ေဂါက္မဟုတ္ဘူး လို႔ ေျပာလို႔မရျပန္ဘူး။ အစားေအသာက္ေတြ အသားေတြ အလြန္အကြ်ံ စားတဲ႔ ခပ္ဝဝ လူႀကီးတစ္ေယာ္ရကဲ ႔ ယူရစ္အက္ဆစ္ level ဟာတက္ေနမွာပဲ။ ေသြးတြင္း ယူရစ္အက္ဆစ္ မ်ားျခင္း ဟာ အခ်ိိန္ ၾကာလာတာနဲ႔ အမွ် အက္ဆစ္ေတြ ထဲမွာ စုပံုလာၿပီး ေရာဂါ လကၡဏာ စတခင္ံစားရတယ္။ ၁၆၇၉ မွာ ေဟာ္လန္ ႏိုငင္ံသား လ်ဴဝဟင္ုတ္ ဟာ ယူရစ္ အစုိအင္ခဲ (Urate crystal) ပံုစံေတြကို အဏုၾကည့္မွန္ဘီလူး ျဖင့္ ေဖာ္ထုတ္ျပသႏိုင္ခဲ႔တယ္။ အစားေအသာက္ မဆင္ျခသင္ူမ်ားဟာ ေဂါက္ေရာဂါ မၾကာခဏ ျဖစ္တတ္ၿပီး နာလိုက္ ေပ်ာက္လိုက္ျဖင့္ လံုးခ်ာလည္ေနတတ္တယ္။ ဒီလို လူနာေတြမွာ အဆစ္ထဲ စုပံုလာတဲ႔ ယူရိတ္ အစိုင္ အခဲ ေတြဟာ အရိုးေတြကို စားၿပီး ပံုပ်က္ပန္းပ်က္ ျဖစ္လာေစတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ မကုပဲထားတဲ႔ လူနာေတြဟာ ငါးႏွစ္ခန္႔ အတြင္းမွာပဲ ဒီလိုမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေပၚလာတတ္တယ္။ ဒါမ်ိဳးကိုေဆး ပညာအရ (chronic gout) လို႔ေခၚၾကတယ္။ ဒီလိုေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြ မခံစားေရေလအာင္ ေသြးတြင္း ယူရစ္ အက္ဆစ္မ်ား တဲ႔ လူနာေတြကို ကုသရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ ေမးစရာတစ္ခုရွိတာက ေသြးတြင္းယူရစ္ အက္ဆစ္ ဓါတ္မ်ားတုိင္းေဆးကု စရာလိုသလား။ ဆိုၾကပါစို႔။ လူနာတစ္ေယာက္ ဟာ ယူရစ္အက္ဆစ္ level ေတာ့ တက္ေနတယ္။ သို႔ေသာ္ ဘာေရာဂါလကၡဏာ မွမရွိဘူး။ မိဘ မ်ိဳးရိုးကလဲ ေဂါက္မရွိဘူး။ အရက္ ဘီယာ ေသာက္တာ၊ အဝလြန္တာ စတဲ႔ ေအၾကာင္းအရာ ေတြလဲ မရွိဘူးဆိုရင္ ေဆးကုသဖို႔ လိုေကာင္းမွလိုလိမ့္မယ္။ သတိျပဳစရာအခ်က္တစ္ခုက ေဂါက္ထျခင္းဟာ ေသြးတြင္း ယူရစ္ အက္ဆစ္ ပမာဏ ရုတ္တရက္ ေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ သက္ဆိုင္ေနတယ္ဆိုတာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဟာ ေဆးေပးတဲ႔ အခါ သို႔မဟုတ္ ေဆးျဖတ္တဲ႔ အခါ ဒီအခ်က္ကို အထူးဂရု ျပဳရတယ္။ ေဂါက္ေရာဂါ ကုသတဲ႔ အခါ ေရတိုေရာဂါ လကၡဏာ သက္သာေစတဲ႔ ေဆးနဲ႔ ေရရွည္ ယူရစ္ အက္ဆစ္ ထိန္းေဆး ေတြေသာက္သံုးရပါတယ္။ ေရတိုေသာ္ရကမယ့္ ေဆးေတြဟာ ေရာဂါလကၡဏာ ကိုခ်က္ျခင္းသက္ သာေစၿပီး ေရရွည္ေသာ္ရကမယ့္ ေဆးေတြဟာ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ေဂါက္ ထပ္မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုပင္ါ တယ္။ လေတ္တလာ သက္သာေစတဲ႔ ေဆးေတြေကတာ့ NSAID ေအရာကင္် အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးေတြ ၊ Steroid ေအရာက္ က်ေဆးေတြ၊ Colchicine စတဲ႔ တရုတ္ တုိင္းရင္းေဆး ေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ Colchicine ကို ေဂါက္ေရာဂါ ေသခ်ာမွသာ ေပးသင့္ၿပီး ေရာဂါ သိသိသာသာ သက္သာလာတဲ႔ အခါ ေဂါက္ေရာဂါ ဟုထပ္မံ ေကာက္ခ်က္ဆြဲႏို င့္ပါတယ္။ အကုိက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးေတြကို ေသာက္ေဆး ၊ ထိုး ေဆး ႏွစ္မ်ိဳး အသံုး ျပဳႏိုပင္ါတယ္။ ယူရစ္အက္ဆစ္ ထုတ္လုပ္မႈ ေလ်ာ့နည္းေစသည့္ေဆး (Allopurinol, Febuxostat)၊ ေက်ာက္ကပ္မွ ယူရစ္အက္ဆစ္ စြန္႔ထုတ္မႈ မ်ားေစသည့္ေဆး (Probenecid) စသည္တို႔မွာ အသံုးမ်ားေသာ ေဆးမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေရရွည္ေသာ္ရကမည့္ ေဆးမ်ားမွာ တစ္ခါတ္ရစံ Life long တစ္သက္လံုးေသာက္ ရ တတ္ပါတယ္။ ေဂါက္ေရာဂါ ရွိသူမ်ား ဟာ အစားေအသာက္ ေရွာင္ၾကဥ္ရန္ အထူးလိုအပ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္ ေအလးခ်ိန္ ျဖည္းျဖည္း ႏွင့္ မွန္မွန္ ေလ်ာ့ခ်ရန္ေအရးႀ ကီးပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ေအလးခ်ိန္ ျဖည္းျဖည္း ခ်င္း ေလ်ာ့ ခ်ဖို႔ လိုအပ္သလဲ၊ ေစာေစာက ေျပာခဲ႔သလို ယူရစ္ အက္ဆစ္ level ရုတ္တရက္ေျပာင္းလဲ ျခင္းဟာ ေဂါက္ေရာ ဂါ ကိုပိုမိုဆိုးရြားေစလို႔ပဲ။ေဂါက္ေရာဂါရွိသူမ်ား အထူးသတိထား ဆင္ျခရင္မွာက အစားေအသာက္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ေဂါက္ေရာဂါသည္ေတြ ေရွာင္ၾကဥ္သင္႔တဲ့ အစားေအသာက္ေတြအျပင္ စားသံုးသင့္တဲ႔ အစားအစာ ေတြကိုပါ ေဖာ္ျေပပးလိုက္ပါတယ္။ ေရွာင္ၾကဥ္သင္႔ေသာ အစားအစာမ်ား -နီေသာ အသားမ်ား(အမဲသား၊ဆိတ္သား) -ဝမ္းတြင္းကလီစာမ်ား(အသည္း၊ႏွလံုး၊ေက်ာက္ကပ္) -ငါးေသတၲာမ်ား၊ပလင္ယ္စာမ်ား၊ -မိႈအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ပန္းေဂၚဖီ၊ဟင္းႏုႏြယ္၊ကညြတ္၊ -ေစတာ္ဘ္ရယီ၊ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊အခြံမာသီး၊ -အရက္၊ဘီယာ၊ဝိုင္မ်ိဳးစံု၊ စားသံုးသင္႔ေသာ အစားအစာမ်ား -ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊သစ္သီးဝလံမ်ား -ဂ်ံဳ၊အာလူး၊ေျပာင္း၊ဆန္ -ေပါမင္ုန္႔၊ႏို႔၊ၾကက္ဥ၊ဒိန္ခဲ၊ကိတ္မုန္႔ -vitamin C ပါဝင္ေသာ အားေဆးမ်ား(500-1500mg/day) gout ေရာဂါေဘးမွ စာဖတ္ပရိတ္သတ္မ်ား ကင္းေဝးႏိုင္ၾကပ ါေစဗ်ာ......။

crd- ေဒါက္တာ ေအးမင္းထူး


Posted via BlogPost